Powrót 

Miejscowo¶ci Suwalszczyzny i ziem przyległych w końcu XIX wieku.

Wybór na podstawie „Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich“, tom XII, XV.
Litera „T“.

Na skróty: Taciewo, Tajenka, Tajenko, Tajno, Targowisko, Tarment, Tarnówka, Tartaczysko, Tartak, Tarusicze, Tatarka, Tatarszczyzna, Tauroszyszki, Tejzy, Tejżeniki, Teklinów, Teolin, Teplówka, Termont, Tiunkin, Tobołowo, Tobołówka, Tobyłka, Todo¶ć, Topiłówka, Trakiszki, Trompole, Trompoliszki, Trukiele, Trumpoliszki, Trycie, Trykais, Trykampie, Trzcianka, Tuczno, Turczyn, Turkowo, Turówka, Turtul, Twardyróg.

Filtruj :


Tabakinie, w¶, pow. władysławowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od Władysławowa 31 w., ma 6 dm., 54 mk. W 1827 r. 3 dm., 40 mk.

Tablewo, uroczysko, pow. sokólski, w 2 okr. pol. gm. Trofimówka, o 27 w. od Sokółki.

Taborowskie-Jucewicze, w¶, pow. kalwaryjski, gm. Raudań, par. Kalwarya. (odl. 5 w.), ma 10 dm., 100 mk. W 1827 r. 5 dm., 48 mk. Wchodziła w skład dóbr Kalwarya.

Taboryszki 1.) fol., pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo, odl. od Maryampola 42 w., ma 5 dm., 66 mk. W 1827 r. 1-a cz. miała 1 dm., 16 mk.; 2-a czę¶ć 2 dm., 23 mk. W r. 1885 fol. T. lit. B. rozl. mr. 235: gr. or. i ogr. mr. 159, ł±k mr. 67, past. mr. 8, nieuż. mr. 6; bud. mur. 4, z drzewa 9; płodozm. 4-pol., pokłady torfu. W¶ Mironiszki os. 6, mr. 64. 2.) T., w¶, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Płutyszki, odl. od Maryampola 25 w., ma 7 dm., 45 mk. W 1827 r. 2 dm., 30 mk., par. Preny. 3.) T., w¶, pow. kalwaryjski, gm. Kalwarya, par. Bartniki, odl. od Kalwaryi 8 w., ma 29 dm., 206 mk. W 1827 r. było 16 dm., 144 mk. 4.) T., fol., pow. wyłkowyski, gm. Karkliny, par. Kieturwłoki; odl. 19 w. od Wyłkowyszek. a 8 w. od Maryampola, ma 7 dm., 120 mk. W 1827 r. 5 dm., 59 mk. W r. 1886 fol. T. rozl. mr. 426: gr. or. i ogr. mr. 356, ł±k mr. 21, lasu mr. 29, nieuż. mr. 20; bud. mur. 21, z drzewa 7; płodozm. 4-pol., las nieurz±dzony, pokłady torfu. W¶ Awikuły al. Awikiły os. 27, mr. 482. Br. Ch.

Taboryszki, zwane niegdy¶ Merecz, pow. wileński. Niewiadomo czy należały do bisk. wileńskiego Tabora. Z dokumentów widać że T. powstały z poł±czenia kilku posiadło¶ci tatarów, osiedlonych wzdłuż rz. Mereczanki aż pod Miedniki. Pojedyncze czę¶ci T. przechodziły w ci±gu w. XVI przez ręce Chromszów, kn. Szachmancerów, Owsianych, Brańskich, aż wreszcie zł±czone r. 1584 w rękach Jana Hamszeja, przeszły w krótkotrwałe władanie Kownackiego Walentego, od którego z r. 1598 nabywa za 2700 kóp gr. Krzysztof Dorohostajski. Od Dorohostajskich T. przechodz± r. 1647 drog± wiana za Zofi± (córk± Władysława) do Tomasza Sapiehy. W r. 1678 od Kazimierza Wład. Sapiehy nabywa Hieronim Ważyński, ststa tyrkszlański. Ko¶ciół w T. fundował Michał Ważyński na kilkana¶cie lat przed r. 1770 i w r. 1769 osadził przy nim karmelitów, którym r. 1770 uczynił zapis 22,800 złp., lokuj±c ten kapitał na O¶cikowszczyĽnie. W r. 1810 Antoni WaĽyński zniósł tę lokacyę, wypłacaj±c karmelitom 30,000 złp. W pobliżu mstka kurhan.

Tabun 1.) w¶, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol (odl. 1 w.), ma 7 dm., 40 mk. 2.) T., cegielnia, pow. maryampolski, gm. Freda, odl. od Maryampola 49 w., ma 6 dm., 65 mk.

Taciewo, w¶, pow. suwalski, gm. Kuków, par. Jeleniewo, odl. od Suwałk 10 w., ma 27 dm., 218 mk.

Tadeuszowo, folw., pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 34 w., 4 dm., 86 mk. W 1827 r. 1 dm., 8 mk.

Tadzin 1.) fol. w., os. le¶. i os. młyn. nad rz. Mro­ży­c±, pow. brze­ziń­ski, gm. Li­pi­ny, par. Brze­zi­ny, ma 3 dm., 22 mk., 190 mr.; os. le¶. 1 dm., 5 mk., 15 mr.; os. młyn. 1 dm., 8 mk., 40 mr. 2.) T. al. Nowawie¶, w¶ i os. karcz., pow. brze­ziń­ski, gm. Li­pi­ny, par. Brze­zi­ny; w¶ ma 9 dm., 117 mk., 230 mr.: os. karcz. 1 dm., 4 mk., 1½, mr. dwor. W 1827 r. 15 dm., 104 mk. 3.) T., kol. nad rz. Ner i os. karcz., pow. łódz­ki, gm. Wis­ki­t­no, par. Rzgów; kol. ma 10 dm., 82 mk., 142 mr.; os. karcz. 1 dm., 4 mr. dwor. 4.) T., w¶ i folw., pow. wyłkowyski, gm. i par. Olwita, odl. od Wyłkowyszek 2 w.; w¶ ma 8 dm., 48 mk.; folw. 5 dm., 139 mk., 449 mr.; wchodził w skład dóbr Gużele. Br. Ch.

Tajenka, rzka, prawy dopływ rz. Netty. Jest to odpływ jez. Tajno. Powstaje na wsch. brzegu jeziora przy folw. Tajenko i ubiegłszy kilka wiorst w kierunku wsch.-płd., uchodzi w błotnistej nizinie do Netty a wła¶ciwie do Kanału Augustowskiego z praw. brzegu.

Tajenko, jezioro, w pow. szczuczyńskim, pomiędzy wsiami Wólka i Tajno, ł±czy się z jez. Tajno. Zdaje się mieć podziemn± komunikacyę z kanałem Augustowskim, odległym o 2½ w. Obszar 36 mr., głębokie do 27 stóp.

Tajenko, w¶ i folw. na wsch. brzegu jez. Tajno, pow. szczuczyński, gm. Pruska, par. Bargłów. W 1827 r. 30 dm., 179 mk. W r. 1866 folw. T. rozl. mr. 1150: gr. or. i ogr. mr. 180, ł±k mr. 150, lasu mr. 240, zaro¶li mr. 300, nieuż. mr. 280. W¶ T. os. 29, mr. 143.

Tajno 1.) jezioro, ¶ród zaklęsłej niziny rozci±gaj±cej się na płd. od wyżyny pojezierza, przy zbiegu dorzeczy wód spływaj±cych z tejże wyżyny, w płn. czę¶ci pow. szczuczyńskiego, o 10 w. na wsch.-płd. od Rajgrodu. Brzeg północny pagórkowaty, trzy inne niskie, błotniste i lesiste. Obszar ogólny wynosi około 1000 mr. Na płn. brzegu leży w¶ Tajno, dawniej królewszczyzna. Wody jeziora uprowadza rzka Tajenka do Netty, płyn±cej w odległo¶ci kilku wiorst od strony wschodniej. 2.) T., małe jezioro we wsi Dylewo Stare, pow. ostrołęcki. Br. Ch.

Tajno, w¶, pow. szczuczyński, gm. Pruska [Wcze¶niej ta wie¶ gminna również zwana była Tayno.], par. Bargłów. Leży około 2 mil na wsch.-płd. od Rajgrodu, na płn. brzegu jeziora t. n., w lesistej i bagnistej okolicy, ma szkołę pocz±tkow±, urz±d gm., 95 os., 948 mk., 2293 mr. obszaru. W 1827 r. 72 dm., 434 mk. Tajnowskie starostwo niegrodowe, w wojew. podlaskiem, ziemi biel­skiej, podług spisów podskarbińskich z r. 1771 było w posiadaniu An­ny Rost­kow­skiej, która opłacała kwarty złp. 2289 gr. 14, a hyberny złp. 611 gr. 24. Na sejmie z r. 1773-75 Stany Rzpltej nadały te dobra w posiadanie emfiteutyczne Krzysztofowi Frankowskiemu, posłowi ziemi zakroczymskiej. Wówczas obejmowało dobra: Tajno, z wsiami: Bargłówk±, Lipowem, Nowinami, WoĽn±, Orzechówk±, Polkowem, Piekutowem i U¶ciank±. Br. Ch.

Talerzyszki, w¶ nad rzk± Jewon±, pow. wyłkowyski, gm. i par. Pojewoń, odl. od Wyłkowyszek 23 w., ma 8 dm., 60 mk., 383 mr. W 1827 r. 8 dm., 80 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Królowe Krzesło.

Talewicze, w¶ i folw., pow. słonimski, w 4 okr. pol., gm. Kozłowszczyzna, o 23 w. od Słonima.

Talkowszczyzna 1.) folw., pow. lidzki, w 4 okr. pol., o 46 w. od Lidy a 10 w. od Wasiliszek, ma 2 mk. praw., 34 kat., 12 żyd. 2.) T., folw. nad rzk± Opit±, pow. oszmiański, w. 3. okr. pol., gm. Lipniszki (o 5 w.), okr. wiejski Roubowicze, o 44 w. od Oszmiany a 16 w. od Dziewieniszek, ma 72 mk. kat. (w 1865 r. 24 dusz rewiz., własno¶ć U­mia­stow­skich). 3.) T., w¶, pow. słonimski, w 5 okr. pol., gm. Derewna, o 5 w. od Słonima. Znaleziono tu toporki krzemienne. 4.) T., w¶, pow. sokólski, w 3 okr. pol. gm. Ostrów, o 18 w. od Sokółki. 5.) T., za¶c., pow. miński, należy do dóbr Przyłuki.

Talkuny, okolica szlach., pow. trocki, w 4 okr. pol., 68 w. od Trok, 9 dm., 87 mk. (1 praw., 84 kat., 2 żyd.).

Tałusy, niem. Thalussen, w¶, pow. łecki, st. p. Lyck (Ełk).

Tammowischken, folw. nad rz. Węgorap±, pow. wystrucki, st. p. Insterburg.

Tamuliszki 1.) fol. i os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya, odl. od Kalwaryi 40 w. Os. ma 1 dm., 9 mk.; fol. 9 dm., 31 mk. 2.) T., pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki. par. Gudele, odl. od Maryampola 25 w., 1 dm. 3.) T., pow. władysławowski, gm. Zyple, par. Szaki, odl, od Władysławowa 28 w., ma 5 dm., 42 mk. 4.) T., w¶, pow. władysławowski, gm. i par. Giełgudyszki, ma 2 os., 86 mr. Należała do dóbr Giełgudyszki Dolne. W 1827 r. 2 dm., 16 mk., par. Błogosławieństwo. Br. Ch.

Tań al. JaĽ, os. w dobrach Justyanów, pow. sejneński, gm. Justyanów, odl. 23 w. od Sejn, ma 2 dm., 17 mk., 30 mr.

Tarachy, folw., pow. szczuczyński, gm. Bogusze, par. Grajewo, odl. 5 w. od Szczuczyna, dotyka granicy pruskiej. W 1827 r. 1 dm., 11 mk. W r. 1880 rozl. mr. 468: gr. or. i ogr. mr. 141, ł±k mr. 46, past. mr. 56, lasu mr. 161, zaro¶li mr. 50, wody mr. 1, nieużyt. mr. 13; bud. mur. 4, drewn. 5; płodozm. 7-pol., las nieurz±dzony, pokłady torfu, kamień wapienny.

Tarajuki, w¶, pow. grodzieński, w 4 okr. pol., gm. Skidei, o 34 w. od Grodna.

Tarasiuki, mylnie Tarajuki (t. XII, 157) w¶, pow. grodzieński, 77 dz. wło¶c. i 23 pryw.

Taraszyszki, w¶, pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinów, odl. od Kalwaryi 15 w., ma 11 dm., 49 mk., 317 mr. W 1827 r. 5 dm., 50 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±dowych Ludwinów.

Targoławka Ludwinowska, w¶, pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinów, odl. od Kalwaryi 9 w., ma 23 dm., 86 mk. W 1827 r. 8 dm., 78 mk.

Targowisko […] 2.) os., pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. od Suwałk 15 w., ma 4 dm., 32 mk. W 1827 r. 3 dm., 19 mk. Br. Ch.

Tarment, jezioro, w pow. sejneńskim między wsiami Poluńce i Sakniewo (nazwa wzięta z mapy sztab.).

Tarnówka […] 7.) T., w¶, pow. sejneński, gm. Krasnowo, par. ŁoĽdzieje, odl. od Sejn 10 w., ma 50 dm., 149 mk., 171 mr.; wchodziła w skład dóbr Dusznica. [Na płd. od Dusznicy, dzi¶ nie istnieje.] 8.) T., ob. Tarnowski Młyn. Br. Ch.

Tarnupska Stroga, pow. maryampolski, ob. Stroga 2.).

Tarpucie 1.) w¶, pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Maryampol (odl. 1 w.), ma 61 dm., 671 mk. W 1827 r. było 29 dm., 253 mk. 2.) T., w¶, pow. władysławowski, gm. i par. Syntowty, odl. od Władysławowa 13 w., ma 6 dm., 62 mk. W 1827 r. było 6 dm., 66 mk. 3.) T., fol., pow. władysławowski, gm. Le¶nictwo, par. Władysławów (odl. 4 w.), ma 2 dm., 57 mk. Br. Ch.

Tarpupie, fol., pow. maryampolski, par. Preny. Nie podany w nowszych spisach u rzędów. Leżał o 1½ w. na płn.-zach. od wsi Warty, w gm. Michaliszki. Wraz z okolicznemi wsiami stanowił on klucz dóbr rz±d. Preny. W 1827 r. było 3 dm., 22 mk. Por. Poszławanty, Pomorgi Tarpupskie i Preny.

Tarputyszki 1.) Wielkie, w¶, fol. i os., pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 7 w., maj±, 5 dm., 26 mk. W 1827 r. 1 dm., 10 mk. 2.) T., w¶, pow. maryampolski, gm. Freda, par. Wejwery, odl. od Maryampola 32 w., ma 13 dm., 102 mk., 258 mr. W 1827 r. było 6 dm., 70 mk., par. Godlewo. Wchodziły w skład dóbr Freda Dolna. 3.) T., w¶, pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola 34 w., maj± 4 dm., 41 mk. W 1827 r. 2 dm., 14 mk. Br. Ch.

Tartaczysko, os. le¶. i w¶ nad Czarn± Hańcz±, pow. sejneński, gm. Pokrowsk, par. Teolin, odl. od Sejn 12 w.

Tartak […] 24.) T. al. Huta Wołłowicza, w¶, pow. augustowski, gm. Wołowiczowce, par. Teolin, odl. od Augustowa 50 w., ma 17 dm., 157 mk., hutę szklan±, tartak wodny. W 1827 r. było 5 dm., 81 mk. Należała do dóbr Sopoćkinie. 25.) T., os., pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Teolin, odl. od Augustowa 33 w., ma 3 dm., 13 mk. W 1827 r. 5 dm., 81 mk. 26.) T., w¶ i młyn, pow. suwalski, gm. Hutta, par. Wigry, odl. od Suwałk 11 w¶ ma 24 dm., 160 mk.; os. młyn. 1 dm., 3 mk. W 1827 r. było 19 dm., 127 mk. 27.) T., os. le¶., pow. sejneński, gm. Pokrowsk, par. Krasnopol, odl. od Sejn 12 w., ma 1 dm., 14 mk. W 1827 r. było 2 dm., 13 mk. Br. Ch.

Tartak […] 10.) T. Jurczycha, uroczysko, pow. sokólski, W 3 okr. pol., gm. Czarna Wie¶, o 24 w. od Sokółki. 11.) T., os. młyn., pow. kowieński, w 4 okr. pol., o 27 w. od Kowna. […]

Tartaren 1.) Tatary, w¶, pow. gołdapski, st. p, Gołdap. 2.) T., dobra, pow. darkiejmski, st. p. Trempen.

Tartupie, os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, odl. od Maryampola 33 w., ma 3 dm., 32 mk.

Tartupskie Poszławanty, ob. Poszławanty 3).

Tartutyszki, w¶, pow. maryampolski, gm. Antonów, par. Gudele, odl. od Maryampola 17 w., ma 4 dm., 26mk.

Tarusicze i T. Robocze, w¶ u zbiegu Łoso¶ny z Tatark±, pow. augustowski, gm. Łabno, par. Adamowicze, odl. od Augustowa 60 w. T. maj± 10 dm., 61 mk.; T. Robocze 3 dm., 18 mk. Leży w pobliżu lew. brzegu Niemna i pow. grodzieńskiego.

Taszeta, przyl. dóbr Jakimiszki, w pow. maryampolskim.

Taszliszki, os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Igłówka, odl. od Maryampola 20 w., ma 2 dm., 35 mk. W 1827 r. 1 dm., 25 mk. Br. Ch. [Jak podano tu w Słowniku przy ha¶le Taszlik, taszlik znaczy z tatarskiego: grunt kamienisty, st±d nasuwa się podejrzenie, że jest to miejsce osiedlenia Tatarów.]

Tatarka, rzka, dopł. Łososiny (lew. dopł. Niemna). Wypływa z błot niedaleko wsi Nowosiołki, w pobliżu Ľródeł Biebrzy (w gub. grodzieńskiej), płynie granic± pow. augustowskiego i grodzieńskiego, koło wsi Karolin i na obszarze wsi Tarusicze, w gm. Łabno, uchodzi do Łososiny. Dopływem jej jest rzka Nurka al. Popilia. [Nurka to nie Popilia. Nurka jest dopływem Biebrzy, za¶ Popilia rzeczywi¶cie wpada do Tatarki.]

Tatarkiemie, w¶, pow. wyłkowyski, gm. Kopsodzie, par. Wisztyniec, odl. od Wyłkowyszek 30 w., ma 22 dm., 190 mk. W 1827 r. 15 dm., 110 mk.

Tatarówka 1.) os., pow. grodzieński, gm. Wołpa, Kołłupajłów, 112 dz. 2.) T., pow. nowogradwołyński, ob. Tatarszczyzna.

Tatarska Góra, pod miastem Ełk (ob. t. II, 349).

Tatarszczyzna […] fol., pow. augustowski, gm. Balla Wielka, par. Teolin.

Tatary […] 7.) T. al. Tatarki, w¶ nad Narwi±, pow. bia­ło­sto­c­ki, w 3 okr. pol., gm. Krypno, o 32 w. od Bia­łe­go­sto­ku. Była tu dawniej komora celna. O 1 w. od wsi, przy drodze z Knyszyna do Tykocina, na prawym brzegu Narwi, 4 nasypy ziemne kształtu czworok±tnego, długie od 24 do 33 s±ż., szerokie 20 do 28 s±ż. […] J. Krz.

Taurokiemie, we na lew. brzegu Niemna, naprzeciw Dorsuniszek, pow. maryampolski, gm. Poniemoń Pożaj¶cie, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 55 w., ma 36 dm., 297 mk. W 1827 r. było 17 dm., 225 mk.

Tauroszyszki, fol., pow. sejneński, gm. Krasnowo, par. Puńsk, odl. od Sejn 18 w., ma 2 dm., 51 mk. W 1827 r. 2 dm., 12 mk. [Na mapie z 1839 r.: folw. Tauruszyszki.]

Tejbery, w¶, pow. wyłkowyski, gm. i par. Wołkowyszki (odl. 6 w.), ma 7 dm., 70 mk. W 1827 r. 8 dm., 61 mk.

Tejpiny, w¶ i fol. nad rzk± Marych± (Rudawk±) pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya, odl. od Kalwaryi 53 w.: w¶ ma 15 dm., 107 mk.; fol. 3 dm., 7 mk. W 1827 r. 11 dm.,61 mk. W r. 1877 fol. T., oddzielony od dóbr Soboliszki, rozl. mr. 317: gr. or. i ogr. mr. 245, ł±k mr. 50, past. mr. 10, nieuż. mr. 12; bud. z drzewa 6; gospodarstwo 4-polowe.

Tejzy, w¶ nad jez. t. n., pow. sejneński, gm. i par. ¦więto-Jeziory, odl. od Sejn 29 w., ma 60 dm., 493 mk. Między osadami wło¶ciańskiemi jedna z większych ma 116 mr. (90 roli, 25 ł±k). W 1827 r. było 22 dm., 211 mk.

Tejżeniki, jezioro, w pow. sejneńskim, gm. Metele, ma 10 mr. obszaru.

Tejżeniki 1.) al. Tejżenik,. w¶, pow. sejneński, gm. i par. ¦więto Jeziory, odl. od Sejn 31 w., 43 dm., 370 mk., 18 os., 456 mr. Wchodziła w skład dóbr Metele. W 1827 r. 14 dm., 124 mk. 2.) T. al. Tejżeniszki, fol., pow. sejneński, gm. i par. Metele, odl. od Sejn 24 w., ma 1 dm. Fol. ten, w 1871 r. oddzielony od dóbr Metele, rozl. mr. 366: .gr. or. i ogr. mr. 165, ł±k mr. 63, past. mr. 7, lasu mr. 107, nieuż. mr. 24; bud. z drzewa 6.

Teklinów […] 6.) T. al. Teklinowo w¶, pow. sejneński, gm. Hołny Wolmera: par. Sejny (odl. 7 w.), ma 3 dm., 18 mk. W 1827 r. 2 dm., 38 mk. Br. Ch.

Tełajcie, w¶, pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 45 w., ma 15 dm., 100 mk., 185 mr. Wchodziła w skład dóbr Freda Dolna.

Temno, w¶, pow. sokólski, w 2 okr. pol., gm. Bagna, o 44 w. od Sokółki.

Teolin 1.) kol. i os. le¶. nad rz. Mrożyc±, pow. brzeziński, gm. Lipiny, par. Brzeziny, posiada szkołę pocz±tkow±; kol. ma 18 dm., 90 mk., 213 mr. wło¶c.; dwie os. le¶. 2 dm., 12 mk., 630 mr. dwors. 2.) T., os. ko¶c. i karczma, pow. augustowski, gm. Wołowiczowce, par. Teolin, odl. 46 w. od Augustowa, leży tuż pod Sopoćkiniami, posiada ko¶ciół par., 4 domy. W r. 1827 było 3 dm., 20 mk. Ko¶ciół murowany i parafi± założył tu w r.1789 Antoni Wołłowicz. Ko¶ciół stoi na górze, posiada w podziemiach gro­by ro­dzi­ny fundatora. Wołłowiczowie mieli sw± siedzibę w ¦wiacku, odl. o 2 w. od T.; utrzymywali tam piękn± stadninę. Od lat 10 nabożeństwo nie odprawia się w tutejszym ko¶ciele. Br. Ch.

Teolin […] 3.) T., w¶, pow. sokólski w 3 okr pol., gm. Ostra Góra, o 21 w. od Sokółki. […]

Teplówka, Ciepłówka (?), w¶, pow. suwalski, gm. Kuków, par. Filipów, odl. od Suwałk 15 w., ma 6 dm., 24 mk.

Terbuda, niem. Theerbude, le¶nictwo, pow. olecki, st. p. Duneyken.

Terespol 1.) folw. ud rz. Szejmen±, pow. wyłkowyski, gm. Kibarty, odl. od Wyłkowyszek 21 w.; 1 dm., 12 mk. Należał do dóbr Kieturkowo, od których został oddzielony. Ma 643 mr. (462 mr. roli, 149 mr. ł±k, 32 mr. nieuż.) 2.) T., folw., pow. władysławowski, gm. Szyłgale, par. Władysławów. Niepodany w spisach urzęd. 3.) T., ob. Terszpol.

Terkło, jezioro, czę¶ć jeziora ¦niardwy, w pow. jańsborskim. Nad jeziorem leży góra t. n. ze ¶ladami grodziska. Ob. Okartowo i Orzysz.

Termont, jezioro, w pow. sejneńskim, niedaleko Kudran.

Tertubieże, w spisie z r. 1827 Tertrubieże, w¶, pow. kalwaryjski, gm. Kalwarya, par. Bartniki, odl, od Kalwaryi 8 w., ma 11 dm., 46 mk. W 1827 r. w¶ rz±d., 3 dm., 26 mk.

Terwidany, w¶, pow. władysławowski, gm. ¦wiatoszyn, odl. od Władysławowa 50 w., ma 17 dm., 148 mk.

Teterówka (Ciecierówka), osada, pow. grodzieński, w 2 okr. pol., gm. Brzostowica Wielka, o 56 w. od Grodna.

Teterwinie, os., pow. wyłkowyski, gm. Pojeziory, par. Wyłkowyszki (odl. 7 w.); ma 1 dm., 6 mk.

Teufelsinsel, Czarci Ostrów, wysepka na jeziorze ¦niardwy, w Prusach Wschodnich.

Texeln al. Degseln, w¶ nad rz. Romint±, pow. gołdapski, st. p. Kiauten. Wały starego zamczyska, malownicze jeziora.

Theerbude, w¶, pow. gołdapski, st. pocz. Dubeningken. [W obwodzie kaliningradzkim - Rominty, także Smolnik na zach. od jez. ¦więtajno.]

Theweln, w¶, pow. gołdapski, st. p. Tollmingkehmen.

Thiergarten 1.) ob. Trygort. […]

Thunischken al. Upedamischken, w¶, pow. gołdapski, st. p. Dubeningken.

Tichowola, Cichowola, w¶ nad Narwi±, pow. prużański, gm. Masiewo, 42 dm., 349 mk., 767 dz. wło¶c. i 48 cerk. cerkiew, szkoła.

Timonowo, Cimonowo 1.) uroczysko, pow. grodzieński, w 5 okr. pol., gm. Sobolany, o 42 w. od Grodna. […]

Tiunkin, fol., pow. augustowski, gm. Łabno, par. Adamowicze, odl. od Augustowa 61 w.

Tobola, Toboły, w dok. Tobołka, w¶, pow. grodzieński, gm. Wiercieliszki. 469 dz. W r. 1561 sioło strzeleckie do dworu wiercieliskiego, ekon. grodzieńskiej. We wsi było 20 włók gruntu ¶redniego, w tem 10 włók na służbę strzeleck±, wolnych od czynszu i powinno¶ci, z 10 włók na czynszu płacili po 97 gr.

Tobolska Budka, w¶, pow. grodzieński, w 1 okr. pol., gm. Werceliszki, o 17 w. od Grodna.

Tobołowo, jezioro przy wsi t. n., w pow. sejneńskim. Linia graniczna powiatu przechodzi przez jezioro. Długo¶ci, ma 3 w., szer. ⅓ do ½ w., brzeg wschodni lesisty, zachodni płaski, wyniosły, bezle¶ny. Należy do grupy jezior wigierskich.

Tobołowo 1.) w¶ i fol. nad jez. t. n., pow. sejneński, gm. Pokrowsk, par. Wigry, odl. od Sejn 19 w., ma 19 dm., 188 mk. W 1827 r. było 6 dm., 40 mk. 2.) T., w¶, pow. sejneński, gm. Krasnowo, odl. od Sejn 9 w. Spis wsi gub. suwal. z r. 1878 wymienia tę wie¶, nie podaj±c cyfr ludno¶ci. Dawniejsze spisy nie podaj± jej. [Około 1 km na zachód od Szejpiszek, dzi¶ nie istnieje.] Br. Ch.

Tobołówka, w¶ nad rzk± Krzywulk±, pow. suwalski, gm. Czostków, par. Filipów, odl. od Suwałk 50 w., ma 6 dm., 60 mk. W 1827 r. było 4 dm., 26 mk. [Na współczesnych mapach i z 1839 r. Tabałówka lub Tabołówka, na mapie z 1826 r. Topolewo.]

Toboły, w¶, pow. grodzieński, w 1 okr. pol., gm. Werceliszki, o 15 w. od Grodna.

Tobyłka, w¶ i fol., pow. augustowski, gm. i par. Bargłów, odl. od Augustowa 18 w.; w¶ ma 7 dm., 99 mk.; fol. 2 dm., 9 mk. W spisie z r. 1827 nie pomieszczona. [Por. Żrobki (2.); na mapie Kreis Lyk: Krajewszczyzna ?]

Toczyłowo al. Toczydłowo, jezioro przy wsi t. n., w pow. szczuczyńskim, o 3 w. na płn.-wsch. od Grajewa, w pobliżu lewego brzegu rzeki Łyk, do której odprowadza swe wody. Brzegi lesiste i bagniste, od płd.-wschodu tylko wzgórza, na których rozłożyła się w¶ T. Długo¶ci ma 2 w., szerok. 1 w. Obszaru ma 185 mr. Głębokie do 48 st. Należy do dóbr Rydzewo. Wymienia je ¦więcicki jako leż±ce w ziemi wizkiej (str. 109, przekł. polskiego). Br. Ch.

Toczyłowo 1.) w¶ szlach. i wło¶c. nad jez. t. n., pow. szczuczyński, gm. Bogusze, par. Rajgród. 2.) T. Łas, pow. łomżyński, ob. Łat T. Wspominane w dok r. 1544 (Gloger, Ziemia biel­ska). W 1827 r. było 22 dm., 136 mk.

Todorkowce, w¶ i dobra (fol.), pow. sokólski, w 1 okr. pol., gm. Kruglany, o 19 w. od Sokółki. W¶ 26 dz.; fol. w czę¶ci Poczobutów 160 dz., Steckiewiczów 107 dz.

Todo¶ć, fol., pow. augustowski, gm. Wołowiczowce, par. Teolin, odl. od Augustowa 54 w., leży na płn. od Perstunia, rozl. 288 mr. (250 mr. roli). Wchodził w skład dóbr Dorguń.

Todziule, w¶ w par. Szaki (pow. władysławowski). W nowszych spisach nie pomieszczona. W 1827 r. miała 5 dm., 55 mk.

Tolausie, w¶, pow. władysławowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od Władysławowa 30 w., ma 7 dm., 54 mk.

Tollmingkehmen, w¶ i dobra, pow. gołdapski; posiada ko¶ciół par. ew., urz. poczt. Tu od 1743-1780 był pastorem Donalejtys, poeta litewski. [Tolkmicko, 1945 (ros.) Чистые Пруды w obw. kaliningradzkim.]

Tołcze, okolica i os., pow. sokólski, gm. Zubrzyca. Okolica 90 dz.; os. 8 dz.

Tołkacze 1.) uroczysko, pow. sokólski, w 3 okr. pol., gm. Ostrów, o 16 w. od Sokółki. […]

Tołkaczyszki, folw., pow. kalwaryjski, gm. Nadniemeńska, par. Rumbowicze, odl. od Kalwaryi 58 w.; ma 5 dm., 37 mk., gorzelnię, wiatrak, 241 mr. (199 roli, 23 ł±k. 15 past., 4 mr. nieuż.). W 1827 r. 3 dm., 47 mk.

Tołoczki […] 3.) T., dobra, pow. grodzieński, w 4 okr. pol., gm. Żydomla, o 18 w. od Grodna. 4.) T., w¶, tamże, o 23 w. od Grodna. 5.) T., fol. i os., pow. sokólski, w 1 okr. pol., gm. Kruglany Kruhlany, o 9 w. od Sokółki. Należ± razem z Kundzinem do G±sowskiego. Fol. G±sowskich i z urocz. Berezina ma 340 dz.; osada ma 68 dz. J. Kr.

Tołoczki 1.) os., fol. i okolica, pow. grodzieński. Os. 14: dz.; fol. Koniewskich, 184: dz.; okolica 380 dz. […] 3.) T., os. przy wsi Szymaki i fol., tamże, gm. Zubrzyca, Kundów, z attyn., 313 dz.

Tomaszbuda al. Tomaszbudzie, w¶, pow. władysławowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od Władysławowa 31 w., ma 10 dm., 83 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Le¶nictwo. W 1827 r. 10 dm., 85 mk., par. Sapieżyszki. T. gmina ma 17615 mr. obszaru i 5355 mk. (174 prot., 189 żyd.). S±d gm. okr. II we wsi Lokajcie, st. p. Szaki. W skład gm. wchodz±: Adamowizna, Andrzejówka, Antonówka, Berżupie, Bojakiszki, Borsukowizna, Bożniczgiry, Budce, Budele, Budwiecie, Dawidy, Degucie, Dębowabuda, Dziadowizna, Dziechciarnia, Ejdziuliszki, Filipy, Gajliny, Gusary, Iżdogi, Janki, Kampinie, Karczowa Ruda, Karoliszki, Katyny, Konstantynowo, Kubiliszki Borowe, Landyńskie, Lepołaty Borowe, Lipki, Łaukieniszki, Łodyszki, Łusznia, Marmiszki, Mażyszki, Meszkabuda, Morgowszczyzna, Moskalowizna Niższa, M.-Wyższa, Muraszkowizna, NiedĽwiedziszki, Niemiry, Obromieszkinie, Ogórkiszki, Paplinie, Pieciulgiery, Pieczyszki, Pentwirsze, Podberżupie, Podbudele, Podkordaki, Podkaroliszki, PodniedĽwiedziszki, Pokalniszki, Połobie, Ponowie, Ponerejkupie, Poszyłupie, Potomaszupie, Powiejtupie, Romejkinie, Sarynie, Serafiny, Serbentyny, Skirkuny, Sosnówka, Sprukty, Stakniszki, Storesie, Szedwigi, Szkunkary Borowe, S.-Polowe, Szykutyszki, Szyłgale, ¦liwińska-Buda, Tabakinie, Tolausie, Tomaszbuda, Trzaskowszczyzna, Warniszki, Wale Borowe, Wierciszki, Winksznupie, Wilusie, Wiktorowo, Zawadzkie, Zygmonty i Żygowizna.

Tomasze 1.) w¶, pow. słonimski, w 3 okr. pol., gm. Dereczyn, o 39 w. od Słonima. 2.) T., dobra, pow. sokólski, w 1 okr. pol., gm. Grzebienie (Hrebenie), o 26 w. od Sokółki. 3.) T., okolica, tamże, o 27 w. od Sokółki. 4.) T., w¶, tamże, o 31 w. od Sokółki 5.) T., w¶ i dwór, pow. kowieński, w 1 okr. pol., o 59 w. od Kowna.

Topieliszki, w¶, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 10 w., ma 13 dm., 111 mk. W 1827 r. 7 dm., 74 mk.

Topilanka, rzeka, dopływ rz. Olszanki.

Topiłówka, w¶, pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Janówka, odl. od Augustowa 10 w., ma 62 dm., 562 mk. Ludno¶ć trudni się wyrobem sukna i płótna. W 1827 r. było 44 dm., 253 mk.

Topolewo, w¶, pow. grodzieński, w 1 okr. pol., gm. Wiercieliszki, o 16 w. od Grodna.

Torfianica, w¶ i folw., pow. wyłkowyski, gm. i par. Bartniki, odl. od Wyłkowyszek 22 w., ma 4 dm., 40 mk.

Totorwiecie, w¶, pow. władysławowski, gm. Szyłgale, par. Syntowty, odl. od Władysławowa 14 w., ma 7 dm., 57 mk.

Trabiszki 1.) w¶, pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinów, odl. od Kalwaryi 9 w., ma 15 dm., 122 mk., 13 os., 361 mr. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Ludwinów. W r. 1827 było 16 dm., 122 mk. 2.) T., w¶, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol (odl. 4 w.), ma 29 dm., 197 mk. W 1827 r. było 20 dm., 164 mk.

Tracze, niem. Tratzen, dobra, pow. łecki, st. p. Baitkowen.

Trakeny, Trakiany, niem. Trakehnen, w¶ i domena rz±d. ze sławn± stadnin±, pow. stołupiański (na granicy g±bińskiego), st. poczt. w miejscu i na dworcu dr. żel. (leż±cym już w pow. g±bińskim) na linii z Wierzbołowa do Wystruci (Insterburg), odl. 25 klm. od Wierzbołowa. W¶ liczy do 1000 mk., domena ma 14,000 mr., przeważnie ł±k i pastwisk, należ±cych do zakładów stadniny, która w r. 1880 posiadała 15 ogierów pierwszorzędnych, 300 drugorzędnych, 300 klaczy i 1200 młodzieży. Rz±d pruski założył tu około r. 1722 stadninę, która od r. 1736 została racyonalnie urz±dzon± i prowadzon±, z celem zasilania stacyi rozpłodowych i zaopatrywania ziemian w dobre konie. Z pocz±tku używano do krzyżowania koni różnego pochodzenia, dopiero od r. 1786 zaprowadzono księgi z rodowodami i zaczęto posługiwać się ogierami rasy angielskiej a w czę¶ci i arabskiej. Przez staranny dobór otrzymano now± rasę, wytworzon± przez kombinacyę cech i zalet rasy angielskiej z arabsk±.

Traki 1.) folw., pow. władysławowski, gm. i par. Giełgudyszki, odl. od Władysławowa 36 w., ma 152 mk. Fol. ten wchodzi w skład dóbr Giełgudyszki. Wyrób serów zwanych Keudlowskimi. W 1827 r. 2 dm., 24 mk. 2.) T., os., pow. kalwaryjski, gm. Raudań, odl. od Kalwaryi 7 w., ma 5 dm., 16 mk.

Trakiany 1.) folw. i dobra, pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya (odl. 6 w.), posiada wiatrak, piec wapienny, kopalnię wapienia, pokłady torfu, 11 dm., 57 mk. W 1827 r. 26 dm., 196 mk. Dobra T. składały się w r. 1866 z fol.: T. z obrębem Igleniszki, Maryanka, Auksztokalnie, Gutowo, rozl. mr. 2111: fol. T. z obr. Igleniszki gr. or. i ogr. mr. 639, ł±k mr. 178, lasu mr. 142, nieuż. mr. 43; bud. mur. 10, drewn. 7; płodozm. 11-polowy; fol. Maryanka gr. or. i ogr. mr. 171, ł±k mr. 23, nieuż: mr. 16; bud. mur. 2, drewn. 1; płodozm. 5-pol.; fol. Auksztokalnie gr. or. i ogr. mr. 215, ł±k mr. 328, past. mr. 12, nieużyt. mr. 31; bud. mur. 7; drewn. 1; fol. Gutowo gr. or. i ogr. mr. 271, ł±k mr. 18, past. mr. 3, nieuż. mr. 32; bud. mur. 2, drewn. 1; płodozm. 5-pol., las nieurz. W skład dóbr poprzednio wchodziły: w¶ Brzegowo os. 44, mr. 1159; w¶ Morgi os. 4, mr. 206; w¶ Truworowo os. 19, mr. 93; w¶ Pilokalnie os. 3, mr. 68. 2.) T., ob. Trakinie. Br. Ch.

Trakiel 1.) folw., pow. kalwaryjski, gm. Balkuny, par. Krakopol, odl. od Kalwaryi 42 w., ma 11 dm., 37 mk. 2.) T., os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Krakopol, odl. od Kalwaryi 39 w., ma 1 dm., 9 mk. W 1827 r. 1 dm., 6 mk. Ob. Krakopol.

Trakiele, attyn., ob. Giże.

Trakies, w¶, pow. wystrucki, st. poczt. Insterburg.

Trakinie 1.) w¶, pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 19 w., ma 9 dm., 57 mk. W 1827 r. 1 dm., 13 mk. 2.) T., pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 41 w., ma 2 dm., 21 mk. W 1827 r. 2 dm., 17 mk. 3.) T. al. Trakiany, w¶, pow. władysławowski, gm. Kidule, par. Sudargi, odl. od Władysławowa 32 w., 2 dm., 26 mk., 146 mr. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Kidule. W 1827 r. 3 dm., 22 mk. 4.) T., pow. władysławowski, gm. Le¶nictwo, par. Władysławów, odl. od Władysławowa 15 w., ma 2 dm., 16 mk. W 1827 r. 2 dm., 14 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Le¶nictwo. Br. Ch.

Trakinnen 1.) Gross i Klein, w¶ i posiadło¶ć, pow. wystrucki, st. poczt. Insterburg. 2.) T., os., pow. piłkałowski, st. p. Lasdehnen.

Trakischken 1.) Gross i Klein, w¶ i posiadło¶ć, pow. gołdapski, st. p. Gawaiten. [Ok. 3 km na płn. od jez. Gołdap, dzi¶ w obw. kaliningradzkim.] 2.) T., folw., pow. welawski, st. p. Taplacken.

Trakiszki 1.) w¶, pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Puńsk, odl. od Suwałk 28 w., ma 21 dm., 148 mk. W 1827 r. 8 dm., 68 mk. 2.) T., w¶, pow. kalwaryjski, gm. Janowo, par. Bartniki, odl. od Kalwaryi 5 w., ma 23 dm., 111 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Kalwarya. W 1827 r. 20 dm., 135 mk. 3.) T., folw., pow. kalwaryjski, gm. i par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 23 w., ma 12 dm., 19 mk. W 1827 r. 2 dm., 24 mk. Por. Kir¶nianka. 4.) T., w¶, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol (odl. 3 w.), ma 40 dm., 338 mk. W 1827 r. 25 dm., 205 mk. 5.) T. Większe, w¶ i os. przy uj¶ciu rzki Powabelksny do Pilwy, pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 25 w.; w¶ ma 5 dm., 50 mk.; os. 3 dm.; 27 mk. W 1827 r. w¶ ma 3 dm., 39 mk.; os. 1 dm., 12 mk. Br. Ch.

Trakt. Obok podziału na wło¶ci al. ziemie i powiaty, w niektórych czę¶ciach dawnej Rzpltej utrzymywał się tradycyonalnie do XVIII w. podział na trakty, który prawdopodobnie pochodził z pierwotnych czasów, kiedy kraj cały okrywały puszcze, a tylko pewne szlaki, którędy szły trakty, ł±cz±ce główniejsze punkta ze sob±, były zaludnione i znane. Najwięcej traktów znajdowało się na Żmujdzi, jak: laudański, datnowski. golniewski, kompowski i in. Dalej znany jest T. lucyński oraz T. zapuszański, t. j. południowa czę¶ć dawnego województwa trockiego, między lewym brzegiem Niemna, puszcz± augustowsk± a granic± prusk± (ob. t. V, 330 i 337).

Trejgle, dobra, pow. grodzieński, w 2 okr. pol., gm. Hołynka, o 50 w. od Grodna.

Trempiby, w¶ i folw. przy jeziorze. t. n. pow. kalwaryjski, gm. i par. Lubowo (odl. 4 w.), odl. od Kalwaryi 11 w.; w¶ ma 7 dm., 61 mk.; folw. 3 dm., 33 mk. W 1827 r. 14 dm., 94 mk. Fol. T. rozl. mr. 327: gr. or. i ogr. mr. 190, ł±k mr. 104, past. mr. 16, nieuż. mr. 17; bud. mur. 2, drewn. 8; pokłady torfu. W¶ T. os. 12, mr. 127; w¶ Galbanówka os. 37, mr.85.

Trempy (moczary), nazwa obszaru między wsiami: Bartniki a Oszkobole, w pow. wyłkowyskim i w czę¶ci kalwaryjskiego. Niegdy¶ niedostępne trzęsawisko ¶ród puszczy, dzi¶ żyzna niwa. ¦ród niej jezioro i w¶ Trempiny. O kilka wiorst od T. leży w¶ Pielany.

Trentowskie, niem. Trentowken, w¶, pow. łecki, st. p. Kallinowen (Kalinowo). W 1550 r. ks. Olbracht sprzedaje Mackowi Piętkowskiemu ½ wł. nadwyżki, obok 2 włók jego, na prawie magdeburs. Prócz tego nadaje mu jeszcze 2 wł. pod Piętkami, które za burgrabiego Piotra Schwarca nabył od Piotra Gorły (Kętrzyński: „O ludn. pols.“, 511) [Niem. Trentowsken, na płn.-zach. od wsi Piętki, na mapie 1980/82 PGR.].

Trochimy, w¶, pow. grodzieński, w 2 okr. pol., gm. lndura, o 32 w. od Grodna.

Trocknen al. Blindgallen, w¶, pow. gołdapski, st. p. Dubeningken. [Dzi¶ Bł±kały.]

Trofimówka, w¶, pow. sokólski, w 2 okr. pol., gm. Trofimówka, o 23 w. od Sokółki. Gmina T. leży w płn.-zach. czę¶ci powiatu, od zach. graniczy z gm. ja¶wilsk± pow. bia­ło­sto­c­kie­go, od płn. z gm. bagnowsk±, od wsch. z gm. romanowsk± i nowowolsk±, od płd. z gm. ostrogórsk±, obejmuje 48 osad, maj±cych 1022 dm. wło¶c. (obok 314 należ±cych do innych stanów). 6123 mk. wło¶ć. (3124 męż. i 2999 kob.), uwłaszczonych na 12,356 dzies.

Trokiel, w¶, pow. kalwaryjski, gm. Balkuny. gm. Krakopol, odl. od Kalwaryi 42 w., ma 11 dm., 37 mk. W 1827 r. 2 dm., 13 mk.

Trompole, w¶ nad jez. t. n., pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Puńsk. odl. 27 w. od Suwałk, na, prawo od dr. bitej z Suwałk do Kalwaryi, ma 20 dm., 163 mk., 557 mr. Wchodziła w skład dóbr Krasnowo. W 1827 r. było 12 dm., 120 mk. Br. Ch.

Trompoliszki, w¶, pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Puńsk, odl. 26 w. od Suwałk, ma 9 dm., 73 mk., 215 mr. Wchodziła w skład dóbr Krasnowo. W 1827 r. 3 dm., 47 mk. [Por. Trumpoliszki.]

Tro¶cianica, pow. brzeski, gub. grodz. W pobliżu cmentarza na przestrzeni 400 s±ż. kw. 75 kurhanów.

Tro¶cianka, Trostjanka 1.) w¶, pow. sokólski, w 2 okr. pol., gm. Nowa Wola, o 17 w. od Sokółki. Pomiędzy wsiami T. i Kładziewo okopisko, formy kulistej, maj±ce 15 s±ż. ¶rednicy otoczone wałem. 2.) T., za¶c., pow. borysowski, par. kat. Okołów, gm. Prusewicze; miejscowo¶ć le¶na. 3.) T., folw., pow. ihumeński, w 3 okr. pol. berezyńskim, gm. Pohost, własno¶ć szla­che­c­kiej ro­dzi­ny Ig­lik, ma 7½ włók. 4.) T., wioska i folw., pow. ihu­meń­ski, w 3 okr. pol. be­re­zyn­skim, gm. Po­host. 5.) T., w¶ nad rzk± t. n., pow. nowogródzki, w 1 okr. pol. niehniewickim, gm., par. praw. i kat. Wsielub', ma 20 os.; grunta urodzajne, miejscowo¶ć małole¶na, lekko falista. 6.) T., w¶, pow. sień­ski, gm. Bóbr, ma 40 dm., 222 mk.

Tro¶ciano, Tro¶ciany, w¶ i przys., pow. sokólski, w 3 okr. pol., gm. Ostrów, o 18 i 19 w. od Sokółki.

Trubiszki, w¶, pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya (odl.8 w.), ma 1 dm., 11 mk. Wchodziły w skład dóbr rz±d. Kalwarya. W 1827 r. 4 dm., 28 mk.

Truchownia, rzka, w gub. grodzieńskiej, dopływ Jasiołdy; ob. Parchownia.

Trukiele, błoto, w pow. augustowskim, gm. Bargłów. Rozci±ga się między Turówk±, przedmie¶ciem Augustowa, a wsiami Jeziorki i Rudki. Zapewne jest to pozostało¶ć po opadłem jeziorze, którego resztk± jest jeziorko we wsi Jeziorki.

Trumpas, z litewsk. krótki, Ľródłosłów nazw miejscowo¶ci: Trumpaczej, Trumpiszki, Trumpale, Trumpoliszki (J. Karłowicz, w Pamiętniku fizyogr., t. III, 507).

Trumpoliszki, w¶, pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Puńsk, odl. od Suwałk 26 w., ma 9 dm., 73 mk. W 1827 r. 3 dm., 47 mk. [Por. Trompoliszki.]

Trumpy, w¶, pow. grodzieński, w 3 okr. pol., gm. bogorodzicka, o 42 w. od Grodna.

Truworowo, w¶, pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya (odl. 8 w.), ma 21 dm., 84 mk.

Trycie, w¶, pow. augustowski, gm. Łabno, par. Adamowicze, odl. od Augustowa 58 w., leży na zach. od Baranowicz, ma 32 dm., 192 mk. W 1827 r. 17 dm., 101 mk.

Trydonie, folw., pow. wyłkowyski, gm. Wojtkobole, par. Wiżajny, odl. od Wyłkowyszek 26 w., 4 dm., 32 mk. W 1827 r. 11 dm., 65 mk., par. Lubowo. Folw. ten ze wsiami T. - Neudryńce i T. - Podwórze wchodził w skład dóbr rz±d Kadaryszki.

Trygort, niem. Thiergarten, w¶ nad jez. Mamry, pow. węgoborski, st. p. Angerburg. Leży pod Węgoborkiem, powstała w r. 1452.

Trykais, jezioro, w pow. sejneńskim, stanowi niejako południowe przedłużenie jez. Snajginie (ob.). Brzegi bezle¶ne, wyniosłe; długie 2 w.

Trykampie, os., pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Puńsk, odl. od Suwałk 31 w., 1 dm., 6 mk.

Tryławka, też Tryłówka, w¶, pow. wyłkowyski, gm. i par. Pojewoń, od l. od Wyłkowyszek 21 w., ma 46 dm., 307 mk., 950 mr. Wchodziła w skład dóbr Królowe Krzesło. W 1827 r. 16 dm., 126 mk.

Trzaskowszczyzna, w¶, pow. władysławowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od Władysławowa 31 w., ma 6 dm., 42 mk. W 1827 r. 5 dm., 46 mk., par. Sapieżyszki. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Le¶nictwo.

Trzciane, w¶, pow. suwalski, gm. Kukowo, par. Suwałki (odl. 7 w.), ma 17 dm., 150 mk. W 1827 r. 18 dm., 104 mk.

Trzcianka […] 16.) T., pow. suwalski, gm. Kadaryszki, par. Lubowo, odl. od Suwałk 26 w. (na płn.-zach.), ma 11 dm., 101 mk. W 1827 r. 10 dm., 82 mk., par. Wiżajny. Wie¶ wchodziła w skład dóbr Kadaryszki. Br. Ch.-Lu. Krz.

Trzcianne, Trzcianny, urzęd. Trostiany, mylnie Trzcianny, mstko nad rzk± Trzciann±, pow. bia­ło­sto­c­ki, w 3 okr. pol., gm. Kry­p­no, o 48 w. od Bia­łe­go­sto­ku a 126 w. od Grodna, ma 1600 mk. (w 1878 r. 2057 mk., prawie wył±cznie żydów), ko¶ciół katol. paraf., 2 domy modlitwy żydowskie, szkołę ludow±. Ko¶ciół paraf. katol., p. wez. ¶w. Piotra i Pawła, z muru wzniesiony w 1846 r. przez parafian. Na cmentarzu kaplica. Parafia katol., dekanatu bia­ło­sto­c­kie­go, 7045 wiernych. Al. Rumlówna: „Z mili kwadratowej nad rzeczk± Kosówk±… gar¶ć notat. Krajoznawczych“ (Wisła, t. XVI, 56). Podano tu szczegóły odnosz±ce się do wsi: Masie, Mejły, Dzierzki, położonych w par. Trzcianne.

Trzcianny, ob. Trzcianne.

Trzeciaki 1.) w¶ i fol., pow. grodzieński. Fol. należy do Jan­ce­wi­czów (317 dz.), Mro­zo­w­skich (420 dz.), i Za­nie­w­skich (82 dz.); w¶ ma 263 dz. 2.) T., dobra, pow. ko­b­ry­ń­ski, Osu­cho­w­skich, 532 dz. (200 lasu, 203 ł±k i pastw).

Trzybarcie, w¶, pow. kalwaryjski, gm. i par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 10 w., ma 10 dm., 79 mk. W 1827 r. 7 dm., 76 mk.

Trzyrzecze, Trirjeczje; w¶ i dobra, pow. sokólski, w 2 okr. pol., gm. Trofimówka, o 31 w. od Sokółki.

Trzyrzeczki, Trirjeczki, w¶, pow. sokólski, w 2 okr. pol., gm. Bagny, o 42 w. od Sokółki.

Tschulkinnen, posiadło¶ć, pow. g±biński, st. p. Mallwischken.

Tubiszki, w¶, pow. władysławowski, gm. ¦wiatoszyn, par. Iłgowo, odl. od Władysławowa 41 w., ma 5 dm., 54 mk. W 1827 r. było 5 dm., 54 mk.

Tublauken, w¶, pow. g±biński, st. poczt. Trakehnen.

Tuchliny, niem. Tuchlinnen, w¶, pow. jańsborski, st. p. Schimonken. Znajduje się tu starożytne cmentarzysko z epoki pruskiej; w¶ bowiem leży ¶ród obszaru dawnej Galindyi. W. mistrz Marcin Truchses odnawia Piotrowi Przerowskiemu przywilej na 10 włók ziemi nad jez. Tuchlin, nadanych prawem magdeb. i 1 służb±. Dan w Rynie r. 1477.

Tuczno, jezioro, w pow. sejneńskim, ł±czy się z jez. Szlamy (ob.). [Chodzi o jezioro (teraz na Białorusi) przez które przepływa Szlamica (na mapie 1839 r. Głęboka) w biegu od jez. Szlamy ku rzece Marysze. Obecnie, w skutek obniżenia poziomu wód, jest tylko szerszym fragentem koryta rzeczki. Może też Tuczyn al. Suczyn.]

Tumosiszki al. Tumoszyszki, os., pow. władysławowski, gm. Szyłgale, par. Syntowty, odl. od Władysławowa 20 w.; ma 3 dm., 28 mk. W 1827 r. 4 dm., 23 mk.

Tumpy al. Tumpeje, w¶ nad rzk± Szeszup±, przy uj¶ciu Miluppy, pow. władysławowski, gm. Le¶nictwo, par. Władysławów (odl. 10 w.), ma 7 dm., 51 mk. W 1827 r. 5 dm., 61 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±dowych Le¶nictwo.

Tupiczany, w¶, pow. grodzieński, w 3 okr. pol., gm. Wołpa, o 48 w. od Grodna.

Tupiki 1.) w¶, pow. władysławowski, gm. Le¶nictwo, par. Władysławów (odl. 10 w.), ma 26 dm., 213 mk. W 1827 r. 24 dm., 186 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Le¶nictwo. 2.) T., w¶, pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Igłówka, odl. od Maryampola 16 w., ma 10 dm., 123 mk. W 1827 r. 13 dm., 93 mk. 3.) T., w¶, pow. wyłkowyski, gm. Wojtkobole, par. Grażyszki, odl. od Wyłkowyszek 26 w., ma 3 dm., 19 mk. 4.) T., os., pow. kalwaryjski, gm. Nadniemeńska, par. Rumbowicze. W spisie urzęd. z r. 1878 pominięta. W 1827 r. 2 dm., 17 mk. Br. Ch.

Tur, jezioro, ob. Wisztyniec.

Tura 1.) uroczysko, pow. sokólski, w 3 okr. pol., gm. Ostrów, o 28 w. od Sokółki. 2.) T. (ob. Czerniawczyce), mylnie, zamiast: Turna. 3.) T., w¶, pow. orszański.

Turczyn, w r. 1827 Turczynowo, w¶ szlach. i wło¶c., pow. szczuczyński, gm. Bełda, paraf. Rajgród. W r. 1827 było 16 dm., 97 mk. W aktach s±dowych dawnej ziemi biel­skiej wspomniane jest Turczyno Rydzewo w r. 1676.

Turczyn, uroczysko, pow. bia­ło­sto­c­ki, w 2 okr. pol., gm. Bia­ło­sto­czek, o 8 w. od Bia­łe­go­sto­ku.

Turczyny, w¶, pow. władysławowski, gm. Szyłgale, par. Władysławów (odl. 10 w.), ma 25 dm., 124 mk. W 1827 r. było 22 dm., 149 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Le¶nictwo.

Turgoławka Kalwaryjska i T. Ludwinowska, os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinów, odl. od Kalwaryi 8 w. T. Kalwaryjska ma 3 dm., 18 mk., 101 mr.; T. Ludwinowska 23 dm., 86 mk., 576 mr. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Ludwinów. W 1827 r. 2 dm., 21 mk. Por. Ludwinów i Szyłowate.

Turka […] 2.) T., potok, prawy dopł. Łęgu, wypływa pod Sokołowem i zmierzaj±c zrazu na płn.-zach. i na płn. przez Turzę, zwraca się następnie ku zach.-płn.-zach. i płyn±c szerokiem, bagnistem korytem (przez os. Turka) uchodzi do Łęgu. Długo¶ć biegu około 15 klm. Różnica w poziomie Ľródeł i uj¶cia około 30 mt. Tad. W¶n.

Turkowo, jezioro, w pow. sejneńskim, ob. Głuche.

Turosz, rzeczka (ob. t. VI, 191), jest to Turo¶l.

Turo¶l, rzka, bierze pocz±tek w pow. jańsborskim, w Prusach wschod., pod wsi± t. n., płynie pod os. Turo¶l, wchodzi na obszar powiatu kolneńskiego i płynie bagnist± dolin±. Bagna te ci±gn± się od granicy Prus, między wsiami: Ł±czki, Ksebki, Leman, Nowaruda, Ptaki, Pupki, Cieciora, Krusza, Ciełoszka. Przez ¶rodek ci±gnie się od granicy Prus kanał długi około 18 w., odprowadzaj±cy wody do rz. Czerniawczyce pod wsi± Pułazie.

Turo¶l al. B±czki, os. ko¶c., pow. kolneński, gm. i par. Turo¶l, posiada ko¶ciół paraf. drewniany, wzniesiony r. 1873, pokryty blach± r.1887, s±d gm., urz±d gm., szkołę pocz±tkow±. W 1827 r. 3 dm., 21 mk. Gmina T. posiada 12,429 mr. lasów rz±d., 336 mr. ł±k rz±d. na Serafinie, 317 na Łachach, 1359 na Lemanie, 34,456 mr. gruntu wło¶ciańskiego i 8855 mk. (56 prot. i 30 żyd.). W skład gminy wchodz± następuj±ce wsi, wył±cznie zamieszkałe przez Kurpi: Adamusy, B±czki, Cieciory, Cieloszka, Jurki, Ksebki, Klękor, Krusza, Leman, Ł±czki, Łacha, Nowa Ruda, Podgórze, Podpiłki z os. le¶n± Olszynka, Piekło, Pupkowizna, os. Pudełko, Potasie z os. Ciaki, ¦winia z os. Czarnybród, Serafin, Szablaki Puszczańskie, Trzcińskie, Turo¶l, Wanacya, Wyżega, Zimna i Zejfryd. Z pomiędzy wsi obszerniejsze: Ł±czki i Łacha (po 2000 mr.), Cieciory i Leman (po 1700 mr.), Ksebki (1800 mr.), Nowa Ruda (1600 mr.). Turo¶l powstała w końcu zeszłego stulecia; pierwotnie była to osada le¶niczego. W 1805 r. staraniem Michała Szaniawskiego, le¶niczego i wójta gminy, zbudowano na wzgórzu ko¶ciół, filię par. Kolno. Wło¶cianie wsi okolicznych zobowi±zali się utrzymywać proboszcza i zbudować plebanię. Wsi: Cieciory, Cherubin (Charubin), Cieloszka, Krusza, Leman, Nowa Ruda, Pieklik, Pupki, Potasie, Popiołki, Serafin, Trzcińskie, Wanacya zobowi±zały się dawać na utrzymanie kapelana w Turo¶li 300 złp., 39½ kor. żyta, 30 kor. jarżyny, 63 cent. siana i 1 mr. ogrodu z każdych 10 dm. W 1819 r. znajdujemy osadę nadle¶nicz±, podle¶nego, komornika i kapelana, razem 20 mk. W 1827 r. 3 dm. i 21 mk. Okr±g le¶ny Turo¶l wchodzi w skład straży Nowa Ruda; ma 810 mr. lasu sosnowego; ruda, bursztyn, zaj±ce i cietrzewie. T., par. filialna, dek. kolneński, 4327 dusz. Lu. Krz.

Turo¶l al. Turosna, rzka, w pow. bia­ło­sto­c­kim, prawy dopływ Narwi, płynie pod wsi± Turo¶l. [Dzi¶ Turo¶nianka.]

Turo¶l al. Turo¶ń 1.) Dolna, r.1515 Turo¶nia, w¶ i dobra (fol.) nad rzk± t. n., pow. bia­ło­sto­c­ki, w 2 okr. pol., gm. Ju­ch­no­wiec, o 14 w. od Bia­łe­go­sto­ku. Fol. Sobocińskich, 291 dz. 2.) T. Ko¶cielna, w¶ i dobra (fol.), tamże, o 13 i 14 w. od Bia­łe­go­sto­ku. W¶ 340 dz. wło¶c., 39 ko¶c.; fol. hr. Ja­b­ło­no­w­skich, 1197 dz. (663 lasu, 111 ł±k, 253 nieuż.). Posiada ko¶ciół par. kat., p. w. ¶w. Trójcy, z muru wzniesiony w 1778 r. przez Wiktora Zalewskiego, ststę brzeskiego. Par. kat., dek. bia­ło­sto­c­kie­go, 2864 wiernych. 3.) T. Poduchowna, w¶. tamże. 69 dz. R. 1515 „Georgius Raczko de Puczyce“ z żon± Jadwig± i dwoma synami funduj± ko¶ciół w swej posiadło¶ci zw. Turo¶na w ks. biel­skiem (Kapica, Her­barz, 345).

Turo¶l, niem. Turoscheln, i T. Mała al. Mały Las, niem. Turoscheln Klein, dwie wsi, pow. jańsborski, st. poczt. w miejscu. We wsi ko¶ciół par. ewang., do którego należy 23 wsi. Nadle¶nictwo rz±dowe T. obejmuje trzy podle¶nictwa.

Turowo 1.) niem. Thurau, w¶, dobra, le¶nictwo i tartak parowy, pow. niborski, st. p. Wittmannsdorf. Ko¶ciół par. katol. w miejscu. 2.) T., niem. Thurowen, w dok. Turoffczicken, Turouen, Tomkenfeld, w¶, pow. jańsborski, st. p. Dłutowo (Dlottowen). Jost v. Strupperg, komtur baldzki, nadaje r. 1429 Mikołajowi z Sarnowa 50 wł. boru w okolicy zwanej Turowsk±, z obowi±zkiem jednej służby. R. 1445-1452 mieszka tu Tomko. W r. 1700 zawieraj± ugodę co do tych dóbr Urszula ¦lesińska i Stan. Karpiński (Kętrz., O ludn. pol., 422). 3.) T., niem. Thurowen al. Rogojnie Małe, niem. Klein Rogonnen, w dok. Turoffen, w¶, pow. margrabowski, st. p. Orłów (Orlowen). W r. 1473 Wit v. Gich, komtur brandenburski, nadaje tu 15 włók na prawie magd. Jakubowi, Juchnowi, Andrzejowi, Ja¶kowi i Telninowi z obowi±zkiem jednej służby zbrojnej (Kętrz., O ludn. pol., 500); ob. Rogajnie 3).

Turówka 1.) w¶ nad rzk± t. n. (prawym dopł. Netty), pow. augustowski, gm. i par. Augustów (odl. 9 w.), ma 49 dm., 305 mk. W 1827 r. było 44 dm., 269 mk. 2.) T., w¶, pow. suwalski, gm. Kuków, par. Jeleniewo, odl. od Suwałk 8 w., ma 28 dm., 236 mk. W 1827 r. było 28 dm., 165 mk.

Tursona, w¶ i folw., pow. maryampolski, gm. i par. Poniemoń, odl. od Maryampola 61 w.; w¶ ma 8 dm., 59 mk.; folw. 1 dm., 23 mk. W 1827 r. 1 dm., 17 mk.

Tursucie, w¶ pow. maryampolski, gm. i par. Szumsk, odl. od Maryampola 12 w., ma 36 dm., 300 mk. W 1827 r. 26 dm., 211 mk.

Turtul, młyn., pow. suwalski, gm. Pawłówka, par. Przero¶l, odl. od Suwałk 11 w., 1 dm., 5 mk. W 1827 r. 2 dm., 10 mk., par. Jeleniewo.

Turupie al. Torupie al. Turpie, w¶, pow. kalwaryjski, gm. Janów, par. Ludwinów, odl. od Kalwaryi 8 w., ma 9 dm., 23 mk., 108 mr. W 1827 r. 3 dm., 34 mk.

Turupiele al. Turpiele, w¶, pow. kalwaryjski, gm. Janów, par. Ludwinów, odl. od Kalwaryi 8 w., ma 30 dm., 109 mk. W r. 1827 6 dm., 44 mk. Ob. Borowszczyzna.

Turya 1.) rzka, w gub. grodzieńskiej, dopływ Zelwy al. Zelwianki. […]

Turyszki, w¶, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Krasna, odl. od Kalwaryi 19 w., ma 25 dm., 209 mk., os. 403 mr. Wchodziła w skład dóbr rz±d. (majoratu) Pryga. W 1827 r. 6 dm., 49.mk.

Tużewlany, w¶ i dobra (fol.), pow. grodzieński, w 1 okr. pol., gm. Werceliszki, o 11 w. od Grodna. W¶ 159 dz.; fol. Zdanowiczów, 131 dz.

Twardowski, strumyk, pow. margrabowski, nad nim leż± Czymochy (ob. Kętrzyński, O ludn. pols., str. 502).

Twardowszczyzna, uroczysko, pow. sokólski, w 2 okr. pol., gm. Kamienna, o 36 w. od Sokółki.

Twardyróg, w¶, pow. augustowski, gm. Kolnica, par. Augustów (odl. 10 w.), ma 4 dm., 41 mk. W 1827 r. 2 dm., 11 mk.

Twarkiszki, w¶, pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 38 w., ma 55 dm., 483 mk., 57 os., 1185 mr. W 1827 r. było 11 dm., 150 mk. Wchodziły w skład dóbr Freda Dolna.

Twirbuty, folw., pow. władysławowski, gm. ¦wiatoszyn, par. Iłgowo, odl. od Władysławowa 44 w., ma 1 dm., 52 mk., 656 mr. W 1827 r. 9 dm., 117 mk. Wchodzi w skład dóbr Iłgów.

Tylowica al. Tylwica, w¶ i dobra u Ľródeł Supra¶li, pow. bia­ło­sto­c­ki, w. 1 okr. pol., gm. Za­b­łu­dów, o 19 i 20 w. od Bia­łe­go­sto­ku. Mylnie podana już pod nazw± Teluica.

Tyltynie, w¶, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Simno, odl. od Kalwaryi 19 w., ma 25 dm., 209 mk.

Tylwiki, w¶, pow. władysławowski, gm. Szyłgale, par. Słowiki, odl, od Władysławowa 17 w., ma 7 dm., 66 mk., 291 mr. W 1827 r. było 6 dm., 32 mk. Wchodziła w skład dóbr rz±d. Kidule.

Tymieńciszki 1.) al. Tymieńczyszki Małe, w¶, pow. maryampolski, gm. Antonowo, odl. od Maryampola 24 w., ma 4 dm., 49 mk. 2.) T., w spisie z r. 1827 Tyminikiszki, w¶, pow. maryampolski, gm. i par. Pilwiszki, odl. 23 w. od Maryampola, ma 4 dm., 42 mk. W r. 1827 było 4 dm., 51 mk.

Tymoszki 1.) al. Tymoszkowo, w¶, pow. dzi­sień­ski, w 4 okr. pol., gm. Mikołajewo (o 12 w.), okr. wiejski i dobra Me­du­nie­c­kich Wer­ki, o 12 w. od Dzis­ny, ma 10 dm., 72 mk. prawosł. (w 1865 r. 44 dusz rewiz.). 2.) T., uroczysko, pow. sokólski, w 3 okr. pol., gm. Ostra Góra, o 35 w. od Sokółki. 3.) T., w¶, pow. kli­mo­wi­c­ki. Własno¶ć dworska ma 2485 dzies. (1800 lasu, 150 roli, 100 ł±k); własno¶ć Buł­ha­ko­wych.

Tyrkieliszki, w¶ i folw., pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo, odl. od Maryampola 50 w.; folw. ma 8 dm., 108 mk.; w¶ 4 dm., 62 mk. W 1827 r. 4 dm., 37 mk. W r.1882 fol. T. z nomenkl. Pochulanka i Zujkinia rozl. mr. :391: gr. or. i ogr. mr. 305, ł±k mr. 31, past. mr. 34, nieuż. mr. 21; bud. mur. 8, drewn. 15; płodozm. 10-pol. W¶ T. os. 9, mr. 7. Br. Ch.

Tyrwiany, w¶, pow. władysławowski, gm. ¦wiatoszyn, par. Poniemoń, odl. od Władysławowa 54 w., ma 18 dm., 134 mk. W 1827 r. 8 dm., 65 mk.

Tyzenhauzowski, kanał. w gub. grodzieńskiej, wła¶ciwie skanalizowana górna połowa rz. Pyrry (ob. t. II, 834).

Tyżmiany, kol. na obszarze wsi Kretkompie, w pow. władysławowskim.

statystyka